توابع ( بدل ، تاکید ، معطوف ، عطف بیان )

       ( عربی 3 انسانی درس 8 )
 غیر از صفت که شرح آن پرداخته شد بدل ، تاکید ، عطف بیان و معطوف نیز در اعراب ، تابع کلمه ماقبل خود می باشند که به آن ها اصطلاحاً توابع گفته می شود .
1 ) بدل : بدل اسمی است که قبل از آن اسمی به عنوان مقدّمه ذکر می شود ، در حالی که مقصودِ اصلی گوینده همان اسم دوّم یعنی بدل است . به عبارتی بدل تابعی است که عین متبوع خویش است .
 به اسم دوّم بدل و به اوّلی مُبدَلٌ منه گفته می شود . مانند :
کانَ النَّبیُّ عیسَی ( ع ) یَشفی المَرضَی
قالَت اُمُّها الطَّبیعه الحَمدُ للهِ ربِّ العالَمینَ   إنَّ هذا لَفی الصُّحفِ الاولَی صُحفِ إبراهیمَ و موسَی إهدِنا الصِّراطَ المُستقیمَ صِراطَ الذینَ انعمتَ علَیهِم . . . رایتُ صَدیقتَک مریمَ
2 ) تأکید : گاهی برای تثبیت مطلبی در ذهن شنونده و برطرف کردن شکّ و تردید آن را تکرار می کنیم به چنین اسلوبی تاکید گفته می شود . تاکید به دو دسته لفظی و معنوی تقسیم می شود .
الف ) تاکید لفظی : تاکیدی است که در آن لفظی عیناً دو بار تکرار شود . در این حالت به کلمه اوّل موکَّد ( تاکید شده ) و به کلمه دوّم موکِّد ( تاکید کننده ) گفته می شود .  مانند : کلّا سَیَعلَمونَ ثُمَّ کلّا سَیَعلمونَ            نَعم نَعم رَجعتُ الانَ انَّ ربَّکَ لَرووفٌ رووفٌ       السّابِقونَ السّابِقونَ اولئکَ المُقرَّبونَ       ایُّها النّاسُ ایُّها النِاسُ إتَّحِدوا أمامَ الظُّلمِ  ب ) تاکید معنوی : کلمه « کُلّ » نیز می تواند به عنوان موکِّد کلمه قبل از خود را مورد تاکید قرار دهد دقّت کنید کلمه « کلّ » به همراه ضمیر مُتَّصلی می آید که به موکَّد برمی گردد . مانند : رَجَع التَّلامیذُ کُلُّهم        غَرستُ الاشجارَ کلَّها     إحفَظ صَدیقَکَ فی المواطِنِ کلِّها
 3 ) عطف بیان :  عطف بیان اسم جامدی است که کلمات ماقبل خود را توضیح می دهد و به دو صورت زیر می آید .
 الف ) اسم « ال » دار جامدی که بعد از اسم اشاره بیاید . مانند : إنَّ هذا القرآنَ یَهدِی للّتی هیَ أقوَمُ      ذلکَ الکِتابُ لاریبَ فیهِ هُدیً للمتَّقینَ سلَّمتُ علی هولاءِ الرِجالِ         
جلسَ الطِفلُ علی ذلکَ الکُرسیِّ
نکته : اگر اسم «ال» دار مشتق باشد صفت است . مانند :
ذلکَ المُعلِّمُ ذهبَ
ب ) دو اسم « إبن و بِنت » اگر بین دو اسم علم بیاید ، عطف بیان است .  مانند : و آتَینا عیسی ابنَ مریَمَ البیِّناتِ               قالَ علیُّ بنُ ابی طالبٍ بِنتُ علیِّ بنِ أبی طالبٍ ( ع ) مُبلِّغهُ رِسالهِ کربَلاءَ     فاطِمهُ بنتُ أسدٍ
4 ) معطوف :  به حروف ( وَ ، فَـ ، ثُمَّ ، أم ، أو ، لا ، بَل و . . ) حروف عطف گفته می شود کلمه ای که بعد از این حروف قرار می گیرد از نظر اعراب تابع ماقبل خود می باشد به کلمه قبل این حروف « معطوفٌ علیه » و به بعد آن « معطوف » می گویند . مانند : جَعلَ اللهُ اللّیلَ و النَّهارَ جاءَ علیٌ و محمدٌ ثُمَّ حمیدٌ أ کِتابٌ عندَکم أم رِسالهٌ ؟ لاتُجالِس الکاذِبَ بلِ الصّادقَ فی الحَیاهِ صَدیقُکَ مَن صَدَقَک لا مَن صدَّقَکَ